Novembro.

En pleno mes de setembro o almanaque esquecido segue aí, pendurado na súa parede, despois de tanto tempo.

Pasou aquel novembro e o Nadal, a primavera foise, o verán despediuse e xa chegou un novo outono…

Mais no almanaque esquecido segue a ser novembro.

Baleiran o edificio, seica ameaza ruína.

Saen as xentes, logo os mobles… Mais polo almanaque esquecido non pasa o tempo.

Fóra chove, fai sol, é día e noite, mais segue a ser novembro.

Azul sobre o lenzo branco da parede, no almanaque esquecido os días detivéronse en novembro.

Dende a rúa pódelo ver, azul sobre o branco lenzo da parede, esquecido… sempre novembro.

Poema calado do esquecemento. Alguén recolleu as súas cousas e foise mais deixouno aí, só, azul sobre o branco lenzo da parede, testemuña do abandono, da ruína, do pasado…

Xa non hai quen pase as súas follas e, daquela, testemuña en silenzo que a súa sentenza de morte chegou nalgún día dun pasado mes de novembro.

Iranse xuntos, o almanaque e a súa parede.

Despois de tanto tempo, talvez o almanaque meréceo.

A demolición do vello edificio está pactada mais, por burocracias e orzamentos, foi transcorrendo o tempo.

Dende que o almanaque quedou orfo pasaron días, semanas, meses, talvez agardando a chegada dun novo mes de novembro. Mais non será posible cumprir este último desexo.

Hoxe a máquina avanza impasible.

Pica, barrena, destrúe…

Ao seu paso caen os muros, caen os teitos.

Hora tras hora, día tras día, o edificio xa vencido vai caendo.

Porén, impasible ata o último momento, o almanaque esquecido segue aí, sobre a branca parede, agardando o bico do ferro.

Mañá será o último día, agora seino.

A sorte está botada e, arrincado xunto coa súa parede, para o almanaque azul xa non haberá outro mes de novembro.

Ao almanaque azul deixárono así, posiblemente dende novembro de 2009 e até hoxe, pendurado dunha parede da Casa do Mar de Cangas.

Decidido o derrube do edificio pola súa ruína, ao baleirar o mobiliario alguén esqueceuse de retiralo.

Aí permaneceu só, agardando, impasible ao paso do tempo, até este momento.

Neste 1 de outubro de 2010 o solar quedará baleiro e o almanaque azul… non verá a chegada dun novo mes de novembro.

A viaxeira tiña surcado os mares do Norte e tamén fixera varias travesías polo Mare Nostrum. Coñecía o país dos mil ríos e os cen encoros, mais nunca gozou dunha viaxe como aquela, nun solpor iluminado polas luces dos rañaceos de Shanghai.

Unha imaxe? Mil quixera compartir, en movemento, para dar idea do lugar, da vida que bulía, da xente, das paisaxes, dos sabores picantes e o recendo a especias. Mil e unha imaxes, ou mesmo unha película cun minuto desta aventura da viaxeira.

Para ver a gravación, picar no enlace:

Travesía Shanghai

A medusa azul soña coa liberdade do oceano

O mundo está cheo de cores con matices diversos, de seres minoritarios que cobran a súa propia luz na escuridade.

A medusa azul vive nun acuario, mais non coñece o mundo escuro que se agocha tra-lo vidro que retén as augas do seu mar cautivo. Daquela, a medusa azul é libre para navegar contra corrente, para soñar afastados mares e tamén aqueles que ten máis preto.

A viaxeira observou a xelatina azul. Era fermosa, eléctrica, talvez fría e perigosa… e por un momento deveceu mergullarse con ela.

Na escuridade do aquarium, a Mandrágora comezou a cantaruxar. Como era aquela canción que deprendera de pequena? Si, si, aquela…

Teño unha medusa vestida de azul…

A imaxe  foi tirada no Oceanografic de Valencia.

© Elena Gallego Abad

Saramago saiu de viaxe. A súa andaina será máis longa, se cabe, que a do elefante que fixo soñar á Mandrágora cunha viaxe literaria entre Lisboa a Viena. Saramago saiu de viaxe e non se lle espera, aínda que seguirá presente na memoria colectiva. As súas cinzas, repartidas, repousarán entre os lugares nos que o Nobel repartiu o corazón e a vida. As súas historias seguirán aí, nos andeis das bibliotecas e das librarías, nos soños dos lectores, no maxín de moitos coma min, na caixa das lembranzas.

A Mandrágora escoitou a nova pola radio así, sen previo aviso, e tal pasamento colleuna por sorpresa. Entón lembrou a última viaxe que fixera, na que se deixou acompañar por un elefante que tamén saíra de viaxe. Atopou o libro de capas amarelas no andel dunha libraría de aeroporto, entre outros moitos betsellers, e deixouse engaiolar por uns diálogos imposibles, por un texto de nomes propios en minúsculas, por un Saramago sen puntos e aparte…

A viaxeira lembrou que un día ela tamén coñeceu ao home que escribía historias de elefantes e mortes intermitentes que non teñen lugar na nosa realidade. O escritor, Saramago, achegouse a nós, a Pontevedra, aos veciños de Placeres, e sumouse un día a unha loita que sabía perdida de antemán. Coa forza das súas verbas deu forzas a unha teima.

Nestes días nos que se suceden as homenaxes a Saramago (e tamén algunha crítica vaticana polo medio) , a viaxeira quere sumarse ao recordo do escritor, do home excepcional que Saramago foi, dende este recuncho modesto. Porque a viaxeira está certa de que, logo do seu pasamento, aqueles aos que admiramos só seguirán vivos mentres permanezan na nosa memoria.

Decepción.

A realidade supera á ficción.

A utopía non é máis ca iso, unha utopía, andrómenas para crédulos.

A «xustiza universal» é unha expresión baleira. Vives mergullado no embuste, traballando para salvar un mundo ao que non lle importas.

Ti es absolutamente prescindible, só cumpre o teu número de conta. Asina aquí: hipoteca a corenta anos por quereres invadir a terra prometida.

Apago a televisión e decido pecharme na biblioteca, fronte a esta outra pantalla, buscando unha escapadela fronte á inxustiza.

Sei que non a hei de atopar deste xeito, pero desafogo.

Resoa na miña cabeza a música dos Golpes Bajos, aquel grupo vigués que pasou a formar parte da banda sonora da miña xeración.

«Rígidos los cuerpos
los maniquíes bailan.
Con el rojo de sus labios
y el brillar de su cabello.

Miradas de cristal
bajo el saxo envueltas.
Perfecciones en los rizos
sus gargantas secas.

Fiesta de los maniquíes,
no los toques, por favor…»

Así é como me sinto hoxe fronte á realidade dos asasinos intocables, como o manequín da foto.
Non hai solución posible se a ninguén lle importa.
Alguén asubía unha música case esquecida. Lémbrala?

Festa dos manequíns, non os toques, por favor…

© Elena Gallego Abad

A viaxeira axustou o turbante, encasquetou as gafas de sol e empoleirouse ao cuadrúpedo que a observaba rumiando segredos inconfesables.

O destino da Mandrágora era un futuro incerto, pero estaba disposta a enfrontarse a el, sen máis armas que as verbas aínda non escritas.

A viaxeira, vestida de incógnito, disposta para iniciar a travesía polo deserto

Agora, despois de tantos meses de labor solitaria, a autora enfrontábase a unha nova realidade que a colleu un tanto de sorpresa: os seus personaxes cobraban vida propia, converténdose en seres únicos á medida de cada lector.

Das páxinas daquel libro, preciosamente editado, saíu o dragón de tinta para converterse nun ser de lenda.

Os soños de noites insomnes descubríronse realidades inconfesables, os escenarios fantásticos debuxáronse en cada maxín… e sete mil cores de mil arcos da vella inundaron a ollada sorprendida daqueles que se atreveron a mergullarse nos segredos da Poza da Moura.

A viaxeira pensou que a vida está feita de etapas, que cada cousa ten o seu momento e cada día temos un soño que cumprir se queremos manternos vivos.

Así, disposta a comezar aquela nova andaina, a Mandrágora respirou fondo.

A sorte xa estaba botada e só tiña que deixarse levar polos camiños que lle marcase a nova senda, feita de verbas e historias aínda non escritas.

Nun mundo perfecto esta imaxe non existiría

En ocasións, as paisaxes urbanas nos agasallan con inesperadas sorpresas, instantes nos que un detalle nos produce estrañeza e que esquecemos logo, quizáis por non darlle a maior importancia.

O álbum da viaxeira está ateigado de chiscadelas coma esta, de anécdotas que non van máis aló, pero que en determinadas circunstancias merecen unha ollada retrospectiva.

Europa é un continente cheo de bicicletas. Cantos milleiros destes vehículos de dúas rodas transitan a diario polas rúas das súas grandes urbes? Non sabería botarlle a conta!

Durante a súa estadía naquela cidade a cámara recolleu, entre outros centos de instantáneas, esta. A foto quedou gardada, como as outras, na tarxeta de memoria da cámara, e logo foi transferida a un disco duro externo, e de aí a un ordenador portátil no que a Mandrádora, a voltas na procura de lembranzas ou inspiración, quen sabe, atopouna nun serán como o de hoxe.

Entón xurdiu a pregunta. Quen perdería o resto da súa bicicleta? Seguro que aquel podía ser o principio dunha fantástica novela!

A imaxe do castelo de Monterrei preside o val da infancia

Aqueles que, como a viaxeira, medraron ao abeiro da alongada sombra do castelo de Monterrei, entenderán que, chegadas estas datas, o sangue que bule polas veas ten sabor a Entroido.

Peliqueiros na praza da Picota... Entroido en estado puro!

Coa saudade que provoca a distancia física de certos lugares nos que se rende semellanteculto a don Carnal, a Mandrágora abriu o seu álbum de fotos disposta a mergullarse nas imaxes dun Entroido xa pasado.

Sabido é que a festa  do carnaval ten mil facianas distintas no triángulo do Entroido pero, por raizame, é Laza un dos máis enxebres (e logo Verín, o mellor do mundo para vivilo con familia e amigos).

Só aqueles que algunha vez acudisen á Estrea do Peliqueiro poden entender a emoción coa que os veciños de Laza viven esta liturxia, un dos meirandes expoñentes das súas tradicións máis enxebres.

E moitos son os seareiros que, chegadas estas datas, adoptan como propia esta patria.

Os peliqueiros son os primeiros en recibir un anaco da deliciosa bica branca.

Achégase o domingo de Entroido…

Vaites, desta vez cadra a 14 de febreiro, día dos namorados!

Seguindo os costumes de toda a vida, tamén nesa xornada será preciso agardar ao mediodía, xusto ao remate da misa, para asistir á Estrea dos Peliqueiros, ausentes das rúas ata ese mesmo instante.

Vestidos de gala, os gardiáns do Entroido de Laza agardarán á porta da igrexa aos seus veciños, aos que lles farán corredor á saída da misa.

Logo do saúdo, os peliqueiros acudirán a buscar o carro da bica, branca como manda a tradición, que uns mozos conducirán ata a Picota para o seu reparto entre veciños e foráneos.

Os peliqueiros son moito máis ca un disfraz de Entroido. Coidadiño co látego, que manca!

Revisando as instantáneas dun carnaval xa pasado, a viaxeira lembrou que o domingo de Entroido en Laza recende a bica e ten o son alegre das chocas.

E tivo saudade da festa que emanaba das imaxes.

Entroido en Laza…

Líbrate, visitante, do látego do peliqueiro, amo e señor destas terras durante estes días de festa.

Para rematar a festa, botemos un baile na praza da Picota!

Pero non por elo deixes de achegarte á Picota para gozar do espectáculo visual das elegantes máscaras de fermosos traxes e porte maxestoso.

Se chegas a tempo, proba a bica e goza da festa. Non ha de faltar a música das charangas para, entre carreira e carreira diante dos peliqueiros, botar un baile.

O arco da vella é un fermoso fenómeno da natureza

Un mundo cheo de arcos da vella, utopía dende a que fuxir das imaxes de dor que impregnan as meniñas dos teus ollos, das catástrofes que poboan os telexornais…

A viaxeira quixera facer unha travesía por un mundo chan, de árbores vizosas e campos cultivados. Ao lonxe, pechando os ollos, imaxina ese agasallo dos ceos.

Pero o arco da vella é un soño irreal que sempre se afasta e nunca consegues acadar!

A Mandrágora imaxinou unha viaxe á terra de Utopía. Semella sinxelo, só tes que pechar os ollos e deixarte levar. Como queres que sexa?

Ti decides, porque ti es quen coida das chaves do recuncho no que gardas os soño

Seguindo o arco da vella podes atravesar o mundo... pero nunca acadarás o soño de tocalo!

s.

Igrexa da Natividade de Belen, en Palestina

Aproveitando as vacacións coas que este ano sorprendeu o almanaque, coincidindo con estas datas de Nadal, a Mandrágora abriu o album de fotos… e púxose nostálxica.

Al Andalus tamén está presente nas rúas de Belen

A choiva persistente non animaba a saír da casa, así que a viaxeira regresou ás imaxes doutros tempos.

Era unha oportunidade fantástica para recuperar paisaxes daqueles meses de verán que semellaban xa moi lonxe, ao sol e ao calor sofocante da Terra Santa.

Nadal… Sentada fronte á cheminea, agarimada polo lume, a Mandrágora regresou ás rúas daquela pequena cidade na que a tradición sitúa o lugar do Nacemento.

Ao outro lado do xigantesco muro que separa este recuncho de Cisxordania da veciña urbe de Xerusalén, da que apenas dista uns quilómetros,

a cidade de Belen sobrevive á súa historia observando o devir diario de milleiros de turistas que acudimos a visitar os santos lugares.

Achegámonos ao lugar máis visitado de Belén

Entre eles atópase a Igrexa da Natividade, sobre o lugar máis ou menos preciso no que din que nasceu Xesús de Nazareth.

Penetramos no interior do edificio que custodian, por partes, sacerdotes de distintas igrexas

Coincidindo con esta data de Noiteboa, a viaxeira rememorou aquela breve visita, feita case a contrarreloxo.

No exterior do templo, as rúas estaban prácticamente tomadas pola policía, xa que aquel día do mes de agosto fora o elexido para reunir en Belen aos líderes da Autoridade Nacional Palestina. No interior do templo, o silenzo era roto constantemente polas ducias de turistas que puxaban por chegar ao lugar dos feitos e ver…

Os peregrinos agardan a súa quenda para baixar ao lugar no que estivo o presebe

O que queira que houbese naquel lugar santo dous mil anos despois!

A Mandrágora gardou a súa quenda, como tódolos peregrinos que aquel día se achegaron ao lugar, ao «Portal de Belén» das panxoliñas.

O recuncho, ao que é preciso acceder descendendo varios chanzos a través dun estreito pasadizo, é un claustrofóbico lugar cheo de imaxes iconográficas que provocan un especial recollemento.

A zona ortodoxa ten unha iconografía particular

Podes crer, ou non, pero cando penetras na cámara soterrada chegas a preguntarte si algunha vez, hai máis de dous milenios, alguén sería capaz de escoller aquel lugar para o seu nascemento.

Outro recuncho no interior da igrexa da Natividade, pero xa estamos máis preto

Podes crer, ou non, pero cando te achegas ao lugar e te amosan unha estrela de prata, coa que se sinala un burato no marmore que cubre o chan do santuario, sabes que só terás uns segundos para poñer en dúbida ou reafirmar a túa fe.

A viaxeira agachouse un instante, sabéndose vixiada polas costas. Alguén agardaba a que ela se erguese para ocupar o seu lugar, e detrás había alguén máis, e logo outro viaxeiro, e despois un penitente…

Seica este é o lugar no que estivo o presebe

A fe move montañas, montañas e moreas, moreas de peregrinos… e de peregrinos ben que sabemos os galegos, que temos outra das cidades santas en Compostela.

Ás portas dun novo Xacobeo, coa gripe A modificando usos e costumes e o santo dos croques ben protexido para evitar abusos coma os que lle deron a fama, a Mandrágora plantexouse se sería axeitado vestir un calzado cómodo e botarse a andar polo camiño das estrelas.

Pero esta noite é Noiteboa e mañá será día de Nadal, chove na rúa e hai que botarlle máis leña ao lume da cheminea…

Agora, máis que pensar en botarse ao camiño, que non está o tempo para esas alegrías, a viaxeira convídache a que goces dos teus, desexandoche que teñas unhas boas festas.

© Elena Gallego Abad